Kaszëbskô bazylika nad Missisipi

9 rujana winońsczi kòscół sw. Stanisława Kòstczi òficjalno òstôł dwigniony do miona bazyliczi mniészi. Specjalną mszã swiãtą òdprawilë biskùpi John Quinn, Bernard Harrington i Thomas Hargesheimer. Dlô miéstnëch Kaszëbów (w miesce żëje jich pôrã tësąców i są drżéniã tamti Pòlonie) to béł baro wôżny dzéń. Kò parafiô sw. Stanisława założëlë jich przódkòwie w 1871 r. Në na zôczątkù pòstawilë le małi kòscółk (1873 r.), jaczi pò 10 latach pòwiãkszëlë, bò do miasta dowcygało wiãcy a wiãcy Pòlôchów. Chùtkò i ten béł za małi. Tak tej w 1893 r. probòszcz Antón Klawiter zabédowôł pòdzelenié parafie abò bùdacjã nowégò, wiôldżégò kòscoła. Winończicë webrelë to drëdżé.

Dzysôdniowô swiãtnicã starą parafianów wëswiãcëlë w 1895 r. Nôpierwi równak rozjãlë stôri kòscół, a msze swiãté ksãża zaczãlë òdprawiac w kòscele sw. Jana, jaczi słëchôł czesczim imigrantóm. Pózni, żebë òbszczãdzëc dëtka, jaczi mùszelë płacëc za tã pachtã, przënieslë òdprawianié do parafialny szkòłë sw. Stanisława, gdze téż pòstawilë małą drzewnianą zwónnicã. W séwnikù 1894 r. pòdpiselë ùmòwã na bùdowanié z firmą Wsilewski&Hall Construction z Minneapolis (stolëca Minnesotë). Nowi sw. Stanisłôw miôł szlachòwac za jednym òd kòscołów w Chicago. Robòtë rëgnãłë w rujanie. Zaczãlë òd wmùrowaniô srąbnégò kama, w jaczi òkróm gazétów, w jaczich pisalë ò bùdacji, włożëlë złoté i strzébné dëtczi, a téż pòłdolarowkã i dwa pòlsczé grosze 150 lat stôré.

Robòtë szłë w szëk, kò zdarzało sã téż nieszczescé. W lëstopadnikù z wiżawë spôdł Francëszk Lacek. Tak so pòtrzôskôł czaszkã, że pò pôrã dniach ùmarł. Në, kùńc kùńców wësokô na wiãcy jak 52 m swiãtnica wëapartniła sã na winońsczim widnikù, i jesz dzysô je jã widzec z daleka.

Tec sw. Stanisłôw to nié leno bùdink. To pòspólnota, chtërna mô starã ò wiarã i swòje pòlskò-kaszëbsczé kòrzenie. Stądka wëszło wiele ksãżi i zôkònnëch sostrów. Òd zôczãtkù pòdskacała pòlskò-kaszëbską swiãdã w pôłniowi Minnesoce.

Jednym òd parafianów béł doch sóm Herónim Derdowsczi, ù nas znóny òsòblëwie z leżnoscë Ò Panu Czôrlińsczim, a nad Mississippi jakno przédny redaktór gazétë „Wiarus”. Z parafie pòchòdzy téż ks. Paùl Bréza, załóżca Polish Museum, człowiek, jaczi zwënégòwôł pòdpisanié drëszny ùmowë Bëtowò – Winona.

P.D.

Nowi biskùp w Pelplënie

Ks. biskùp Riszard Kasyna mô 55 lat, je doktorã cywilnégò i kanonycznégò prawa. Biskùpią sakrã przëjimnął w 2005 r. w Mariacczi Bazylice we Gduńskù. Jakò swòje zawòłanié przëjimnął słowa “In veritate et caritate” (“W prôwdze i w miłoce”). Ingres nowégò òrdinariusza do pelplińsczi katedrë òdbãdze sã 8 gòdnika.

Ks. bp Riszard Kasyna zastapi ùmarłégò latos Jana B. Szlagã, chtëren béł pierszim biskùpã jistniejący 20 lat diecezji. Do czasu ingresu administratorã w Pelplënie mdze pòmòcniczi biskùp Wiesłôw Smigiel.

D.M.

Żëczbë dlô szkólnëch

 
 
Nie znaleziono zdjecia
Szkólny kaszëbsczégò jãzëka òb czas latosy kònferencji w Słëpskù

Z leżnoscë Dnia Nôrodny Edukacji wszëtczim szkólnym, a òsoblëwie tim, co zajimają sã ùczenim kaszëbsczégò jãzëka w szkòłach, ùczbòwniach i na rozmajitëch kùrsach, żëczimë wiele cerplëwòtë, ùczniów chãtnëch do robòtë, zdrowiégò i „dobrégò dëtka”.

A mòcë do robòtë niech dodôwô Wóm swiądã, że prawie dzãka Wami przińdné pòkòlenia bãdą w sztãdze zrobic z Pòmòrzô jesz mòcniészi i bòkadniészi region.

Październikowy numer „Pomeranii”

II Reklama – Radio Gdańsk, Księgarnia internetowa, prenumerata Pomeranii
III Relacja - Kaszëbsczé bajania
IV Reklama - Energa

2. Od redaktora

Przyznawanie się do kaszubskiego pochodzenia czy używanie kaszubszczyzny przez ludzi znanych z mediów często bardziej umacnia lokalny patriotyzm niż poświęcone Kaszubom konferencje naukowe. Nie jest przypadkiem, że na stronie facebook.com/kaszubi największą oglądalność ma filmik z Krzysztofem Skibą czytającym bajkę po kaszubsku. Może się nam to nie podobać, możemy narzekać, że jego wymowa mogłaby być lepsza, ale gwiazda z „Big Cyca”, jak się okazuje, świetnie promuje język kaszubski, zwłaszcza wśród młodych osób. Niestety, ciągle za mało mamy na Pomorzu znanych ludzi, którzy otwarcie deklarują swoje przywiązanie do tego regionu, tutejszej kultury czy tradycji. Pozytywnymi wyjątkami są dwaj nowi bohaterowie Krajny – olimpijscy medaliści z Londynu: „złoty” Adrian Zieliński i „brązowy” Bartłomiej Bonk. Dzięki nim wielu młodych (i nie tylko) kibiców nagle odkrywa, że bycie Krajniakiem nie tylko nie jest powodem do wstydu, ale też można być z tego dumnym.
Dla Kaszubów ważną i wartą naśladowania postacią jest ks. abp Henryk Muszyński – Prymas Polski, który podkreśla, że bez kaszubskiego pochodzenia, bez rodzinnego Wysina i Kościerzyny większość jego osiągnięć i zaszczytnych funkcji, które pełni, nie byłaby możliwa. Tłumy, które gromadziły się na kościerskiej i gdańskiej promocji książki Prymas z Kaszub, są najlepszym dowodem na to, jak bardzo potrzebujemy swoich, pomorskich
autorytetów.
I jeszcze gratulacje dla byłego redaktora naczelnego „Pomeranii”. Cezary Obracht-Prondzyński może się poszczycić najwyższym tytułem naukowym nadawanym w Polsce. Prezydent Bronisław Komorowski podpisał jego nominację profesorską. Dziękujemy za jego pracę naukową, a w sposób szczególny za liczne teksty, które publikujemy w naszym miesięczniku. Mamy nadzieję, że ta współpraca będzie trwała nadal, bo jak często mawia inny kaszubski profesor belwederski Józef Borzyszkowski: „to szmakô za wiãcy”.
Dariusz Majkowski

 

Czytaj więcej: Październikowy numer „Pomeranii”

Joomla Templates - by Joomlage.com